حل تشریحی سوالات سؤالات امتحان نهایی درس سلامت و بهداشت دوازدهم شهریور 1402 (کلیه رشته‌ها) - امتحان نهایی دوازدهم شهریور 1402 (ریاضی)

درستی یا نادرستی هر یک از عبارت‌های زیر را براساس مطالب کتاب درسی، بدون ذکر دلیل مشخص کنید. (2)

الف) عوامل مؤثر بر سلامت، همیشه موجب تقویت فرد می‌شود.

ب) بیشترین علل مرگ‌ومیر در ایران، مربوط به بیماری‌های واگیردار و عفونی است.

ج) همۀ افراد در هر سن و جنسی ممکن است در معرض ابتلا به بیماری‌های قلبی-عروقی باشند.

د) یکی از مهم‌ترین دلایل برای افزایش آمار سرطان، سهولت تشخیص این بیماری نسبت به گذشته است.

هـ) در بیماری آنفلوانزا برخلاف کرونا، ویروس از طریق عطسه یا سرفه عفونی به دیگران سرایت می‌کند.

و) اچ‌آی‌وی آزمایش تشخیصی اختصاصی دارد و در آزمایش‌های متداول و معمولِ انجام شده، مشخص نمی‌شود.

ز) خطر ابتلا به دیابت نوع یک و کاهش دمای بدن از آثار و عوارض ناشی از کم‌خوابی است.

ح) یکی از آثار بلندمدت مصرف مشروبات الکلی، همانند مزمن شدن هپاتیت B، منجر به سیروز کبدی می‌شود.

در عبارات زیر، جاهای خالی را براساس مطالب کتاب درسی با کلمات مناسب کامل کنید. (2)

الف) دفع صحیح زباله و مواد دفعی از اصول رعایت بهداشتِ ............ می‌‌باشد که در جلوگیری از آلودگی و فساد مواد غذایی مؤثر است.

ب) گسترش استفاده از غذاهای خیابانی، یکی از علل بیماری‌های ............ می‌باشد.

ج) سرطان به معنی رشد، تکثیر و گاهی ............ غیرطبیعی سلول‌های بدن است.

د) نگرانی و خطر بیماری‌های ............ در آن است که می‌توانند تعداد زیادی از افراد جامعه را مبتلا کنند.

هـ) در آکنه (جوش غرور جوانی)، غده‌های چربی پوستی و ............ ملتهب می‌شوند.

و) فرد تالاسمی ماژور بیمار است و هر دو ژن ............ را از پدر و مادر به ارث برده است.

ز) با افزایش غلظت الکل در خون، فرد مصرف‌کننده در معرض مسمومیت با الکل قرار گرفته و متعاقب آن آثار منفی روانی و ............ بیشتری را تحمل می‌کند.

ح) در چیدمان وسایل کوله‌پشتی، اشیای با وزن متوسط نسبت به اشیای سبک در قسمت ............ آن قرار می‌گیرند.

از بین کلمات داخل پرانتز، کلمۀ مناسب را انتخاب کنید. (2)

الف) براساس هرم غذایی، میزان مصرف میوه‌ها نسبت به گوشت و تخم‌مرغ (بیشتر / کمتر / برابر) است.

ب) کم‌کاری تیروئید مربوط به (عامل ژنتیک / بیماری‌های جسمی / عامل روانی) می‌باشد که از عوامل چاقی محسوب می‌شود.

ج) عفونت‌های غذایی به‌علت آلودگی مواد غذایی به (ویروس / آفت‌کش / کرم کدو) ایجاد می‌‌شود.

د) «یک جعبه خیالی برای خود تصور کنیم که درِ محکمی دارد و نگرانی‌های خود را در آن بگذاریم.» این جمله مربوط به اصل (بازداری / برون‌ریزی / جایگزین کردن خواسته‌ها) است که از اصول مقابله با اضطراب می‌‌باشد.

هـ) میل شدید و مُفرط درونی و خارج از اختیار به ادامه مصرف مواد اعتیادآور مربوط به (وابستگی جسمانی / اختلالات مصرف / وابستگی روانی) است.

و) به حالتی که کمترین فشار و تنش به سیستم اسکلتی-عضلانی وارد می‌شود (وضعیت بدنی / پوسچر / اِرگونومی) گفته می‌شود.

ز) سرد کردن آتش، بهترین راه مبارزه با آتش‌سوزی (ناشی از برق / مایعات قابل اشتعال / خشک) است.

ح) مرحلۀ سوم در نحوۀ استفاده از کپسول آتش‌نشانی (کشیدن ضامن / فشار آوردن بر روی اهرم / تمرکز بر روی آتش) است.

با توجه به مطالب کتاب درسی، در پرسش‌های زیر گزینۀ صحیح را انتخاب کرده و در برگۀ پاسخ بنویسید.

الف) شرایط زندگی و امنیت، جزء کدام‌یک از عوامل مؤثر بر سلامت می‌باشد؟ (1/25)

1) عوامل ژنتیکی و فردی

2) عوامل محیطی

3) دسترسی به خدمات بهداشتی درمانی

4) سبک زندگی

ب) کنترل خشم، جزء کدام‌یک از انواع خودمراقبتی محسوب می‌شود؟

1) جسمی

2) اجتماعی

3) روانی-عاطفی

4) معنوی

ج) حسن می‌خواهد وزن خود را کاهش دهد، او باید در نظر داشته باشد که «در یک شب نمی‌‌تواند به وزن مطلوب برسد.» این جمله مربوط به کدام‌یک از گام‌های برنامه‌ریزی برای خودمراقبتی می‌باشد؟

1) هدف خود را تعیین کند.

2) از یادآورها استفاده کند.

3) مهارت‌‌های لازم برای خود مراقبتی را کسب کند.

4) برای شروع، گام‌های کوچک بردارد.

د) بلوغ زودرس و پرخوری عصبی به‌ترتیب مربوط به کدام‌یک از عوارض چاقی می‌باشد؟

1) مشکلات غددی - مشکلات گوارشی

2) مشکلات گوارشی - مشکلات روانی

3) مشکلات سیستم عصبی - مشکلات گوارشی

4) مشکلات غددی - مشکلات روانی

هـ) یکی از اصول اِرگونومی بر کاهش تعداد حرکات در طول روز تأکید دارد، تصویر مرتبط با این اصل را مشخص کنید.

1)

2)

3)

4)

جدول زیر در رابطه با مواد مغذی است. هر یک از موارد ستون «الف» با یکی از موارد ستون «ب» ارتباط منطقی بیشتری دارد. شمارۀ آن‌ها را پیدا کنید و در برگه پاسخ بنویسید (یک مورد در ستون «ب» اضافه است) (1/5)

برای هر یک از موارد زیر دلایل علمی بنویسید. (2)

الف) افزایش سن در مردان، فرزندآوری آن‌ها را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

ب) تنباکوهای میوه‌ای می‌توانند باعث سرطان، انواع بیماری‌های خطرناک، آلرژی و آسم شوند.

ج) جوانانی که در فعالیت‌های ورزشی یا کلاسی شرکت می‌‌کنند، معمولاً تمایل کمتری به مصرف مواد مخدر دارند.

د) برای جمع‌آوری خرده‌های لامپ کم‌مصرف، از دستکش یکبار مصرف و کاغذ استفاده شود.

براساس قانون تعادل انرژی، در صورتی که شمارۀ 1 نسبت به شمارۀ 2 در سطح پایین‌تری قرار گیرد، وزن فرد چه تغییری می‌کند؟ (0/25)

به پرسش‌های زیر پاسخ کوتاه و مناسب دهید. (1/5)

الف) براساس جدول شاخص تودۀ بدنی، اگر فردی دارای $BMI=33$ باشد، درجۀ چاقی فرد را مشخص کنید.

ب) عدم تشخیص و درمان به موقع کدام بیماری، می‌‌تواند منجر به نابینایی، دیالیز یا پیوند کلیه شود؟

ج) در صورت درمان نشدن بیماری‌های منتقله از طریق کدام دستگاه بدن، عوارضی همچون عقیمی و نازایی ایجاد می‌شود؟

د) جمله «من هرگز نباید به دیگران اعتماد کنم» بر کدام‌یک از عوامل مهمی که در فرایند شکل‌گیری شخصیت مطلوب و حفظ سلامت روانی فرد نقش دارند، تأثیر منفی می‌گذارد؟

هـ) رنگ صورتِ مایل به خاکستری همراه با کبودی لب‌ها، از علائم کدام‌یک از انواع انسداد راه تنفس هوایی (خفگی) می‌باشد؟

و) وسایل و ابزار پراکنده در گوشه و کنار محل زندگی مثل مبلمان، مربوط به کدام‌یک از عوامل خطرآفرین سقوط است؟

هر یک از موارد زیر چگونه ایجاد می‌شود؟ (1)

الف) فشار سیستولی (ماکزیمم)

ب) پیرچشمی

فردی از اعضای یک خانواده به بیماری هپاتیت B مبتلا شده است، برای جلوگیری از انتقال این بیماری به دیگر اعضای خانواده، رعایت چه نکاتی ضروری است؟ (ذکر سه مورد) (0/75)

با توجه به شکل زیر، کدام‌یک از عوامل مؤثر بر پوسیدگی دندان را می‌توان به جای علامت سؤال (؟) قرار داد؟ (0/25)

با توجه به متن زیر به پرسش‌های مطرح شده پاسخ دهید. (1/5)

نوید دانش‌آموز پایۀ دوازدهم است. او همواره به دنبال فرصتی برای کاویدن در درون خود است تا در مسیر صحیح که به سلامت و موفقیت وی در زندگی می‌‌انجامد، حرکت کند. (1) او با وجود رشد در محیط نه چندان مناسب، به موفقیت‌های بزرگی در زندگی خود دست یافته است (2) و در امتحانات نهایی با وجود داشتنِ فشار روانیِ شب امتحان، (در حد متعارف) انگیزۀ لازم برای مطالعه جهت امتحان را داشته و درس خواندن او مختل نشده است. (3) از طرفی به‌دلیل شرایط نامناسب زندگی، توسط برخی اطرافیان مورد تمسخر قرار می‌گیرد که باعث بروز جلوه‌هایی از پرخاشگری در او شده است. (4) (توجه: شمارۀ هر مورد در پایان آن قید شده است.)

الف) شمارۀ (1) به کدام‌یک از مواردی که باعث ارتقای بهداشت روان می‌شود، مربوط است؟

ب) شمارۀ (2) به کدام عامل مهم در فرایند شکل‌گیری شخصیت مطلوب و حفظ سلامت روان اشاره دارد؟

ج) در شمارۀ (3)، فشار روانی (استرس) نوید از نوع سالم است یا ناسالم؟

د) شمارۀ (4) به کدام‌یک از شایع‌ترین اختلات روانی-رفتاری دورۀ نوجوانی اشاره می‌کند؟

هـ) برای آرام‌سازی نوید در شرایط مورد 4، چه راهکارهایی را پیشنهاد می‌کنید. (دو مورد)

نقشه مفهومی زیر را با توجه به اطلاعات کتاب درسی تکمیل کنید. (1)

در کادر زیر سه نوع مادۀ اعتیادآور مصنوعی مرتبط با موارد الف تا ج ذکر شده است مورد مرتبط با هر یک را در برگه پاسخ بنویسید. (0/75)

الف) هیجان کاذب

ب) اوهام حسی و بصری

ج) خاصیت منگی

یکی از مهارت‌های مقاومتی در برابر دعوت به مصرف مواد اعتیادآور، استفاده از تکنیک ضبط صوت است. چگونگی استفاده از این مهارت را توضیح دهید. (0/5)

در روش صحیح بلند کردن و حمل بار سنگین ترتیب مراحل را فقط با ذکر شمارۀ مرحله در موارد الف تا ج در برگه پاسخ بنویسید. (0/75)

1- جسم را به خود نزدیک کرده و از زمین بلند کند.

2- با پاهای صاف، در نزدیک جسم بایستد.

3- زانوها را خم کرده و بدن را در وضعیت زانو زدن قرار دهد.

دلایل نادرست بودن وضعیت فرد، در شکل مقابل را بنویسید. (ذکر دو مورد) (0/5)

به پرسش‌های زیر پاسخ دهید. (0/5)

الف) تصویر مقابل، کدام‌یک از سطوح پیشگیری از حوادث را نشان می‌دهد؟

ب) این سطح پیشگیری، مربوط به (قبل از / زمان / پس از) وقوع حادثه است.