حل تشریحی سوالات سؤالات امتحان نهایی درس تاریخ معاصر ایران یازدهم خرداد 1403 (ریاضی - تجربی - فنی و حرفه‌ای و کاردانش) - امتحان نهایی خرداد 1403

جمله‌های صحیح یا غلط را مشخص کنید. (0/75)

الف) امام خمینی (ره)، مردم و نیروهای انقلابی، «اصل ولایت فقیه» را «ضد دیکتاتوری» و «مخالف استبداد» دانستند.

ب) طرح جمهوری‌خواهی رضاخان منجر به استیضاح او در مجلس توسط آیت‌الله سیّدحسن مدرس شد.

ج) انحلال مجلس هفدهم توسط دکتر محمد مصدّق، فرصت مناسبی برای کودتاگران فراهم آورد.

کدام‌یک از شماره‌های سمت چپ با گزینه‌های سمت راست در ارتباط است. (در ستون سمت چپ یک مورد اضافی است.) (1)

جا‌های خالی را با کلمات زیر تکمیل کنید. (سه مورد اضافی است.) (0/75)

(آیت‌الله بهشتی - سپهبد زاهدی - محمد بخارایی - آیت‌الله مفتح - خلیل طهماسبی - قوام‌السلطنه)

الف) پس از استعفای دکتر مصدّق از نخست‌وزیری، محمدرضا شاه، ............ را مأمور تشکیل کابینه کرد.

ب) حسنعلی منصور به جرم خیانت به کشور توسط ............ یکی از اعضای هیئت‌های مؤتلفۀ اسلامی ترور شد.

ج) پس از پیروزی انقلاب، حزب جمهوری اسلامی با مدیریت ............ تأسیس گردید.

گزینه‌‌های مناسب را انتخاب کنید. (0/75)

الف) رابطۀ علت و معلولی کدام‌یک از گزینه‌های زیر صحیح نیست؟

1- حرام اعلام کردن تقیّه توسط امام خمینی (ره) $\leftarrow$ حمله به مدرسۀ فیضیه

2- عزای عمومی در نوروز 1342 $\leftarrow$ اعتراض به سیاست‌های رژیم پهلوی

3- تبعید امام خمینی به ترکیه $\leftarrow$ تحریم رفراندوم اصول شش‌گانه

4- رحلت آیت‌الله بروجردی $\leftarrow$ اجرای اصلاحات مورد نظر آمریکا

ب) کدام اقدام رضاخان از او در افکار عمومی، تصویری قهرمانانه و ضد انگلیسی ایجاد کرد؟

1- سرکوب شیخ خزعل

2- خلع سلسلۀ قاجار

3- قرارداد نفتی 1933 م.

4- ایجاد راه‌آهن سراسری

ج) کدام‌یک از گروه‌‌ها یا احزاب زیر، مخالف قرار داد «گس-گلشائیان» بود؟

1- حزب دمکرات

2- حزب توده

3- جبهۀ ملی

4- فداییان اسلام

به سؤالات زیر پاسخ کوتاه دهید. (0/75)

الف) پس از رحلت امام خمینی (ره) کدام نهاد «حضرت آیت‌الله خامنه‌ای» را به مقام رهبری انقلاب اسلامی برگزید؟

ب) در جریان جنگ تحمیلی، کدام شهر ایران بیش از 200 بار مورد اصابت موشک قرار گرفت؟

ج) چه رویدادی در سال 1357 به منزلۀ یک رفراندوم (همه‌پرسی) برای پایان حکومت پهلوی بود؟

استبداد صغیر: (1)

انقلاب فرهنگی: (1)

به نظر شما چرا روس‌‌ها در اکتبر 1917 م. نیرو‌های خود را از شمال ایران بیرون بردند؟ (1)

به نظر شما، رژیم بعثی عراق با چه تصوراتی در سی‌ویکم شهریور 1359 به ایران حمله کرد؟ (1)

مهم‌ترین خواسته‌های مردم را در جریان مهاجرت کبری بنویسید (ذکر دو مورد کافی است.) (0/5)

دو مورد از مهم‌ترین ویژگی‌های حکومت رضاشاه را نام ببرید. (0/5)

وجوه مشترک عمدۀ گروه‌های ضد انقلاب چه بود؟ (ذکر یک مورد کافی است.) (0/5)

محمدرضا پهلوی قدرتش را بر چه پایه‌هایی استوار ساخته بود؟ (0/5)

انگلستان از چه راه‌هایی به تضعیف دولت مصدّق پرداخت؟ (0/5)

در دوران نخست‌وزیری اسدالله عَلَم چه تغییری در شرایط انتخابات انجمن‌‌های ایالتی و ولایتی ایجاد شد؟ (0/5)

متن زیر را بخوانید و به سؤالات داده شده پاسخ مناسب دهید. (1)

در میان اسناد به‌دست آمده از سفارت آمریکا در تهران: محمدرضا شاه به دموکراسی به‌عنوان پدیده‌ای بسیار مجزا از جو فرهنگی و سیاسی می‌نگرد. به نظر او ایران تنها تحت حکومت‌‌های بسیار متمرکز و مستبد قادر بوده است به عظمت دست یابد. در این زمینه، حزب رستاخیزِ ملت ایران را می‌توان قدمی دیگر به‌سوی افزایش تسلط بر این جامعه دانست. حزب رستاخیز حائز مکانیسمی است که علاوه بر ایجاد امکان راه‌یابی در فعالیت سیاسی، وسیله‌ای قانونی نیز برای شناسایی مخالفین نامطلوب می‌باشد. بنای حزب رستاخیز بر این نظریه شاه است، که معترضان به برنامه او در ایران باید بین زندان، تبعید یا محو شدن، یکی را انتخاب کنند. (قسمتی از گزارش محرمانۀ جک میکلوس، کاردار وقت سفارت آمریکا در تهران)

(مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌‌های سیاسی، اسناد لانۀ جاسوس آمریکا، ج 1، صفحات 241-251)

الف) به نظر محمدرضا شاه، ایران تحت چه حکومت‌هایی می‌تواند به عظمت دست یابد؟

ب) بنای حزب رستاخیز براساس کدام نظریۀ محمدرضا شاه استوار بود؟

هدف رضاشاه از اسکان اجباری ایل‌ها و عشایر (تخته قاپو) چه بود؟ (0/5)

امام خمینی (ره) در دی ماه 1357 «شورای انقلاب اسلامی» را با چه وظایفی تشکیل داد؟ (0/75)

محمدرضا شاه با تغییر قانون اساسی در پنجم اسفند 1327، چه اختیاراتی به‌دست آورد؟ (ذکر سه مورد کافی است.) (0/75)

دو مورد از آثار و نتایج نهضت بیدارگری اسلامی را به رهبری امام خمینی (ره) بنویسید. (1)

حرکت مردم ایران پس از شهریور 1320، بر چه پایه‌هایی استوار بود؟ (1)

پس از واقعۀ 17 شهریور 1357، در درون کاخ سفید بر سر چگونگی مقابله با انقلاب اسلامی، چه اختلافاتی وجود داشت؟ (1)

تأسیس ساواک از چه جنبه‌هایی برای آمریکا اهمیت داشت؟ (1)

چرا دولت آمریکا انجام اصلاحات اجتماعی-اقتصادی در ایران را ضروری می‌‌دانست؟ (1)

دو مورد از مهم‌ترین دستاورد‌‌های «سیاسی» انقلاب اسلامی را بنویسید. (1)