حل تشریحی سوالات سؤالات امتحان نهایی درس فارسی (3) دوازدهم خرداد 1400 - امتحان نهایی دوازدهم خرداد 1400 (انسانی)

معنی هر یک از واژه‌‌های مشخّص شده را بنویسید. (1)

الف) یک دست ظرف و لوازم عاریه بگیریم.

ب) گرم‌رو، سوزنده و سرکش بود.

ج) استادان در مَدرَس‌های مدارس می‌نشستند.

د) چه چیزی می‌تواند سجایای ارزشمند تو را بازگو کند؟

واژۀ «همّت» در هر یک از ابیات زیر به چه معناست؟ (0/5)

الف) «هّمت» اگــــر ســـلســــله جنبـــــان شـــــود

مـــــــور تــوانـــــــد کــــــه سلیـــــمان شـــــــود

ب) «همّت» از بــــاد سحــر مــی‌طلبم گــــر ببــرد

خبر از من به رفیقی که به طرف چمن است

املای درست هر واژه را از داخل کمانک انتخاب کنید. (0/75)

الف) پیرمرد از داخل (کاذیۀ - کازیۀ) روی میز یک پاکت کهنه برداشت.

ب) غرق غباریم و (غربت - قربت) با من بیا سمت باران

ج) از این تنگ (خوار - خار) است اگر بگذرم

در هر یک از موارد زیر، یک نادرستی املایی بیابید و درست آن را بنویسید. (0/75)

الف) شیرمرد عرصۀ ناورد‌های حول، پور زال زر، جهان پهلو...

ب) من هر چه تعارف می‌کنم تو بیشتر عبا و امتناع می‌ورزی.

ج) فاصلۀ بچّه‌های بی‌حفاض، با خاکریز کمتر می‌شد.

هر یک از الگو‌های زیر، با کدام جمله در ردیف مقابل مطابقت دارد؟ (یک جمله اضافی است.) (0/5)

با توجّه به سرودۀ زیر، درستی یا نادرستی موارد داده شده را تعیین کنید. (0/5)

«بر لب آن چاه / سایه‌ای را دید / او شغاد، آن نابرادر بود / که درون چه نگه می‌‌کرد و می‌‌خندید / و صدای شوم و نامردانه‌اش در چاهسار گوش می‌‌پیچید»

الف واژه «شغاد» نقش تبعی «بدل» دارد.

درست $\square$ نادرست $\square$

ب) در این سروده، «چاهسار گوش»، یک ترکیب اضافی و «آن چاه» یک ترکیب وصفی است.

درست $\square$ نادرست $\square$

در نوشتۀ زیر، نوع وابسته‌های وابستۀ مشخّص شده را تعیین کنید. (0/5)

هنگام مراجعه به بانک اعتبارات ایران، سیصد تومان پول تهیه کرده بودم.

با توجّه به مصراع «امروز می‌‌آید از باغ، بوی بهار من و تو»، به پرسش‌ها پاسخ دهید. (0/5)

الف) نوع «واو»، حرف ربط است یا عطف؟

ب) نقش دستوری گروه اسمی «بوی بهار من و تو» چیست؟

با توجه به نوشتۀ زیر، به پرسش‌‌ها پاسخ دهید. (0/5)

«همراهی با شما را دوست‌تر داشتم. بی‌آن که بدانید تعقیبتان کردم و نفهمیدم چه‌قدر از سنگر‌ها فاصله گرفته‌ایم.»،

الف) زمان کدام فعل «ماضی نقلی» است؟

ب) در واژۀ «تعقیبتان»، مرجع ضمیر پیوستۀ «تان» چیست؟

در عبارتِ «من بسیار کوشیده‌ام تا روی دست شاهان جا گرفته‌ام و برای آنان شکار کرده‌ام. آن بهْ که مرا نیز معذور دارید.» (1)

الف) یک پیوند وابسته‌ساز و یک پیوند هم‌پایه‌ساز بیابید و بنویسید.

ب) چه فعلی، حذف شده است؟ نوع حذف، لفظی است یا معنایی؟

در یک گروه اسمی، واژۀ «اسب» را با یک وابستۀ پیشین و یک وابستۀ پسین به‌کار ببرید. (0/5)

مفهوم نشانۀ «ان» را در واژه‌‌های زیر بنویسید. (0/5)

الف) کوهان:

ب) خندان:

نام صاحب هر یک از آثار داده شده را از کمانک مقابل آن انتخاب کنید. (0/5)

الف) تمهیدات: (سهروردی / عين‌ القضات همدانی)

ب) دری به خانه خورشید: (سلمان هراتی / پابلو نرودا)

از بین آثار زیر، به‌ترتیب یک اثر از «شکسپیر» و یک اثر از «جمال‌زاده» بیابید. (0/5)

از پاریز تا پاریس - غزلواره‌‌ها - هوا را از من بگیر خنده‌ات را نه - کباب غاز - فی حقيقه العشق

آرایۀ متناسب با قسمت مشخّص شده را از کمانک مقابل انتخاب کنید. (1)

الف) اطفال شاخ را به قدوم موسم ربیع کلاه شکوفه بر سر نهاده. (تشبیه / استعاره)

ب) از جمله نام‌‌های حسن، یکی جمال است و یکی کمال. (سجع / موازنه)

ج) یکی دشت با دیدگان پر ز خون

کــه تـــا او کــی آیـــد ز آتـش برون (ایهام / مجاز)

د) صدای توپخانه، صدای خشک کلاش را در خود هضم می‌کرد. (متناقض‌نما / حس‌آمیزی)

با توجّه به منطق‌الطّير عطار، هر یک از پرندگان زیر، نماد چه کسانی هستند؟ (0/5)

الف) باز شکاری:

ب) سیمرغ:

در هر یک از بیت‌های ردیف اول کدام‌یک از آرایه‌های ردیف دوم به‌کار رفته است؟ (0/75)

در کدام‌یک از ابیات زیر، زمینۀ قهرمانی حماسه، بارز است؟ (0/25)

1) سیاوش سیـه را بــه تنـدی بتاخت

نشد تنگ‌دل، جنگ آتش بساخت

2) پــراگنده کـــافــور بـــــر خـــویشتــن

چنـان چون بـود رسم و سـاز کفن

3) بــدان گــاه سوگند پـــرمایـه شـــاه

چنین بـــود آییــن و ایـــن بـــود راه

4) سـراسـر همـه دشت بریـان شدند

بـر آن چهـر خنـدانش گریـان شدند

مفهوم کنایه‌‌های مشخّص شده را بنویسید. (0/5)

الف) در بذله و لطیفه نوک جمع را چیده است.

ب) هنوز دستگیرش نشده بود که مقصود من چیست.

معنی هر یک از موارد زیر را به نثر روان بنویسید.

الف) گفت از بهر غرامت جامه‌ات بیرون کنم (0/5)

ب) مزینان از هزار و صد سال پیش هنوز بر همان مهر و نشان است که بود. (0/5)

ج) تن ز جان و جان ز تن مستور نیست (0/5)  

د) چو او را بدیدند بـرخاست غو

کـه آمد ز آتش بـرون شاه نو (0/5)

هـ) آری اکنون تهمتن با رخش غیرتمند / در بُنِ این چاه آبش زهرِ شمشیر و سِنان، گم بود (0/75)

و) اگر دیدی به ناگاه / خون من بر سنگ فرش خیابان جاری است / بخند؛ زیرا خندۀ تو / برای دستان من / شمشیری است آخته (0/75)

ز) هر روز باید ذکری واحد را مکرّر بخوانم / : «که تو از آن منی و من از آن تو» (0/5)

مفهوم کلّی هر یک از ابیات زیر را بنویسید. (0/5)

الف) هــــــر کــــــه جـــــز مــــاهـــی ز آبــــش سیـــر شــــد

هـــــر کــــــه بـــــی‌روزی اســـت روزش دیــــر شــــد

ب) خــانــــه‌ای کــــاو شــــــود از دســـت اجــانــب آبـــــاد

ز اشک ویران کُنش آن خانه که بیت‌الحَزَن است

با توجّه به بیت زیر از «دماوندیه»، منظور از بخش‌های مشخّص شده چیست؟ (0/5)

ای مادر سـر سپید بشنو

این پند سیاه‌بخت فرزند

مقصود نهایی شاعر از مصراع دوم بیت زیر چیست؟ (0/5)

«چــون رود امیدوارم بـی‌تــابــم و بـی‌قـرارم

من می‌‌روم سوی دریا، جای قرار من و تو»

با توجّه به بیت‌های زیر، دلیل نگرانی کاووس دربارۀ زن و فرزندش چیست؟ (0/5)

«پراندیشه شد جـان کاووس کی

ز فــرزنـــد و سـودابــــۀ نیــک‌پـــی

کــزین دو یکـی گـر شود نابه‌کار

از آن پس که خواند مرا شهریار؟»

در بیت زیر توصیۀ شاعر به انسان عاقل چیست؟ (0/5)

«سخـنِ گفتــه دگـر بـاز نیاید بـه دهـن

اوّل اندیشه کند مرد که عاقل باشد»

شاعر در سروده زیر، شعر خود را معیار سنجش چه می‌داند؟ (0/5)

«قصّه است این، قصّه؛ آری قصّۀ درد است / شعر نیست؛ / این عیار مهر و کین مرد و نامرد است»

در نوشتۀ زیر، منظور نویسنده را از قسمت‌‌های مشخّص شده بنویسید. (0/5)

گفت: «به من دخلی ندارد! ماشاالله هفت قرآن به میان، پسرعموی خودت است.»

با توجّه به واژه‌‌های داخل کمانک، هر یک از بیت‌‌های زیر، یادآور کدام وادی عرفانی منطق‌الطّیر است؟ (0/5)

الف) هشــت جنّــت نیــز اینجــا مــرده‌ای است

هفت دوزخ همچو یخ افسرده‌ای است (طلب / استغنا)

ب) وصلــت آن کــس یـافت کــز خــود شد فنا

هر کـه فانی شـد ز خـود، مردانـه‌ای است (فقر و فنا/ توحید)

بیت‌های داده شده در هر ردیف جدول زیر، یک مفهوم مشترک دارند؛ آن مفهوم را از ستون مقابل انتخاب کنید. (0/5)