حل تشریحی سوالات سؤالات امتحان نهایی در جغرافیا (3) دوازدهم شهریور 1403 - امتحان نهایی شهریور 1403

درست یا نادرست بودن جملات زیر را با علامت (ص) یا (غ) مشخص کنید. (1)

الف) مقر، مکان اصلی و دقیق یک سکونتگاه و محل استقرار آن روی زمین است.

ب) سرانه، نسبت مساحت هر کاربری به جمعیت است.

ج) هنگام عبور از خط روزگردان از شرق (نیمکره شرقی) به غرب (نیمکره غربی) باید یک روز به تقویم اضافه شود.

د) هر چه شکل حوضه آبخیز گردتر و شیب آن کمتر باشد، سیل‌خیزتر است.

عبارت درست را از داخل کمانک انتخاب کنید. (1)

الف) افزایش نسبت جمعیت شهرهای یک کشور یا ناحیه به روستاهای آن را (شهرگریزی - شهرنشینی) می‌گویند.

ب) خودبسندگی کشاورزی، یکی از هدف‌های تشکیل (جهاد سازندگی - بنیاد مسکن) بود.

ج) مصرف سوخت در (قطار - هواپیما) نسبت به سایر وسایل حمل‌ونقل بسیار بیشتر است.

د) هر چه حجم محموله بیشتر باشد، هزینه حمل آن (کمتر - بیشتر) می‌شود.

گزینه مناسب را انتخاب کنید. (1)

الف) با توجه به جدول زیر، در کدام گزینه سلسله مراتب سکونتگاه‌ها بر اساس جمعیت به‌درستی مشخص شده است؟

1) الف، ب، ج، د

2) ب، د، الف، ج

3) ج، الف، د، ب

4) ب، الف، د، ج

ب) کدام گزینه از ویژگی‌های شهر هوشمند نیست.

1) گردش آزاد اطلاعات

2) خط بَساوایی

3) تنظیم خودکار روشنایی معابر

4) استفاده از انواع حسگرها

ج) اختلاف ساعت دو شهر الف و ب 4 ساعت است، اختلاف طول جغرافیایی آن‌ها چند درجه است؟

1) 15 درجه

2) 16 درجه

3) 60 درجه

4) 120 درجه

د) در کدام گزینه مهم‌ترین و خسارت‌بارترین حرکات دامنه‌ای ذکر شده است؟

1) خزش

2) جریان گلی

3) ریزش

4) زمین لغزش

عبارت‌های سمت راست را به‌طور مناسب به عنوان‌های سمت چپ مربوط کنید. (یک مورد اضافه است.) (1)

در متن زیر دو عبارت اشتباه وجود دارد، تنها عبارت‌های صحیح را بنویسید. (0/5)

«فرصت‌های شغلی در شهرها، برای مهاجران فاقد تخصص فراوان است؛ به همین دلیل اغلب مهاجران در بخش رسمی اقتصاد شهر اشتغال دارند.»

جاهای خالی را با کلمات مناسب تکمیل کنید. (1)

الف) اساس کار شبکه گازرسانی کشور استفاده از ............ است.

ب) برای اندازه‌گیری میزان تخریب ناشی از زمین‌لرزه، از مقیاس ............ استفاده می‌شود.

ج) اداره کل مدیریت بحران استان‌ها زیر نظر ............ فعالیت می‌کنند.

د) ماهواره‌ها به کمک دستگاه‌های ............ اطلاعات زمینی را رصد و برداشت می‌کنند.

علی و مهران در یک سفر علمی، ویژگی‌های شهر محل زندگی خود را بیان کردند. با توجه به ویژگی‌های مطرح شده، نوع شهر (مادر شهر - شهر اقماری - مگالاپلیس - جهان شهر) را مشخص کنید. (0/5)

الف) علی: شهر محل زندگی من مرکز حکومتی، مذهبی، تجاری و شهر اصلی یک ناحیه است.

ب) مهران: شهر محل زندگی من از طریق راه‌های ارتباطی با زنجیره‌ای از کلان شهرها پیوند دارد.

جملات زیر مربوط به کدام‌یک از دوره‌های شهرنشینی «کند» یا «سریع» در ایران می‌باشد. (0/5)

الف) در این دوره، محصولات کشاورزی بخش عمده تولیدات داخلی را تشکیل می‌دادند.

ب) در این دوره، بودجه کشور متکی به درآمد حاصل از فروش نفت بود.

هر یک از موارد زیر مربوط به کدام نقش و اهمیت حمل‌ونقل می‌باشد. (0/75)

الف) دسترسی به مراکز آموزشی و فرهنگی

ب) دسترسی به کانال‌ها و بندرها و تنگه‌ها

ج) گردشگری

هر یک از اقدامات زیر مربوط به کدام مرحله از مدیریت زمین لغزش است؟ (0/75)

الف) اطلاع دادن به سازمان‌های امداد و نجات

ب) انجام مطالعات خاک‌شناسی و پایداری زمین

ج) ارزیابی مجدد استعداد لغزش در منطقه

به سؤالات زیر پاسخ کوتاه دهید. (1)

الف) سامانه موقعیت‌یاب جهانی توسط کدام کشور و برای چه مقاصدی تولید شد؟

ب) کدام مناطق آب‌وهوایی در مقابل خشکسالی حساس‌تر و آسیب‌پذیرتر هستند؟

به هر یک از سؤالات زیر با ذکر دو مورد پاسخ دهید. (1/5)

الف) چرا خدمات‌رسانی به برخی روستاها دشوار است؟

ب) با رشد چشم‌گیر تقاضای حمل‌ونقل مسافر و بار در پنجاه سال اخیر، جنبه‌های کیفی افزایش تقاضا را بنویسید.

ج) عوامل مؤثر در ایجاد زمین لغزش‌ها را بنویسید.

به هر یک از سؤالات زیر با ذکر سه مورد پاسخ دهید. (3)

الف) دلایل شکسته‌شدن ناگهانی سدها را بنویسید.

ب) پس از وقوع زلزله، چه عواملی سبب افزایش خسارت و تلفات انسانی می‌شوند؟

ج) در چند دهه اخیر، دلایل اصلی افزایش خسارت‌های ناشی از سیلاب در ایران را بنویسید.

د) طیف‌های نامرئی که سنجنده‌های ماهواره‌ها قادرند دریافت و ثبت کنند را نام ببرید.

با توجه به حمل و نقل دریایی و ریلی به سؤالات زیر پاسخ دهید. (1/25)

الف) گسترده‌ترین شبکه خط آهن در این قاره قرار دارد.

ب) کشتی‌های تفریحی گردشگری چه نام دارند؟

ج) برای جابه‌جایی کالاهایی نظیر نفت و غلات از کدام نوع کشتی‌های باربری استفاده می‌شود؟

د) برای جابه‌جایی تعداد زیاد وسیله نقلیه چرخ‌دار از این نوع کشتی استفاده می‌شود.

ه) استفاده از چه نوع کشتی‌هایی مدیریت و انبارداری محموله‌ها را آسان‌تر می‌کند؟

دو مورد از دلایل عدم موفقیت اصلاحات ارضی در ایران را بنویسید. (1)

ریل‌های قطار و خطوط لوله انتقال گاز از میان روستای محل زندگی نازنین عبور می‌کنند. (1)

- یک توصیه ایمنی برای ساکنان این روستا، جهت پیشگیری از خطرات ناشی از نزدیکی به ریل‌های قطار بنویسید.

- یک توصیه ایمنی برای پیشگری از خطرات ناشی از نزدیکی به خطوط لوله انتقال گاز را بنویسید.

کالاها به وسیله کامیون به محل کانتینرها برده می‌شود و پس از قرار گرفتن در کانتینرها با قطار به سمت بندر حمل می‌شود و سپس با کشتی به بندر مقصد منتقل می‌شود. (0/75)

الف) نوع حمل و نقل را مشخص کنید.

ب) این نوع حمل و نقل چه مزیت‌هایی دارد؟

شکل زیر نشان‌دهندۀ حوزۀ نفوذ سه سکونتگاه $\mathrm{A},\mathrm{B},\mathrm{C}$ می‌باشد، با توجه به شکل به سؤال پاسخ دهید. (0/25)

- ساکنان کدام سکونتگاه باید مسیر بیشتری را برای دریافت خدمات متنوع‌تر طی کنند؟

فرض کنید از شما خواسته‌اند برای احداث یک فروشگاه بزرگ و چند طبقه در داخل یا اطراف شهرهای زیر مکان‌یابی نمایید. بهترین مکان را با توجه به اولویت‌های زیر از بین مکان‌های $(M/N/P)$ انتخاب کنید. (1/25)

الف) کدام مکان برای احداث فروشگاه موقعیت مناسب‌تری دارد؟

ب) در جمع‌آوری و تحلیل اطلاعات برای تعیین مکان دقیق فروشگاه از کدام مهارت جغرافیایی می‌توان استفاده کرد؟

ج) به نظر شما برای مکان‌یابی این فروشگاه به چه داده‌هایی نیاز داریم. (سه مورد)

با توجه به موضوع تحقیق، نمودار زیر توسط دانش‌آموزان بر اساس تعداد خودروهای عبوری از یک خلبان اصلی شهر در ساعات مختلف رسم شده است و ساعت‌های ............ و ............ به‌عنوان اوج (پیک) ترافیک در خیابان مشخص شدند. (0/5)

با توجه به شکل مرکز سطحی و کانون زمین‌لرزه را مشخص کنید. (0/5)

الف)

ب)