حل تشریحی سوالات سؤالات امتحان نهایی درس فلسفه (2) دوازدهم شهریور 1403 - امتحان نهایی شهریور 1403

تعیین کنید کدام عبارت صحیح و کدام غلط است؟ (2/5)

الف) وقتی کودک با اشاره به حیوانی از پدرش می‌پرسد: «آن چیست»، بیانگر عدمِ آگاهی او از وجود حیوان است.

ب) فلاسفه مسلمان معتقدند که می‌توان بر اساس اصل «امتناع اجتماع نقیضین» نتیجه گرفت که پدیده‌ها خودبه‌خود پدید نمی‌آیند.

ج) کانت قائل به وجود ارتباط بین اختیار و وظیفه اخلاقی نیست.

د) برهان فارابی بر اثبات وجود خدا مبتنی بر اصل «مغایرت وجود و ماهیت» است.

ه) فلاسفه معتقدند علم موجودات عقلانی از طریق شهود است و به مفاهیم و استدلال مفهومی نیازی ندارند.

و) گزارش‌های تاریخی نشان دهندۀ آن است که حکیمان قدیم ایران فقط به عقل به‌عنوان دستگاه تفکر و استدلال اهمیت داده‌اند.

ز) آغاز نهضت ترجمه متون در قرن دوم هجری، کمک شایانی به شکل‌گیری حیات فلسفی در جهان اسلام کرد.

ح) در طبیعت‌شناسی ابن‌سینا مواردی مانند پژمرده شدن گل یا مرگ جاندار به کمال نهایی طبیعت کمک می‌کند.

ط) سفر با حق و در حق عرفا (سفر دوم) با مبحث «علم النفس» ملاصدرا در کتاب اسفار اربعه مطابقت دارد.

ی) امام خمینی (ره) در شرایطی تدریس فلسفه را در حوزه‌ها آغاز کرد که بسیاری از بزرگان حوزه به شدت با تدریس فلسفه و به خصوص فلسفه صدرایی مخالف بودند.

گزینه مناسب را انتخاب کنید. (1/5)

الف) بر اساس کدام اصل، انسان برای باسواد شدن درس می‌خواند؟

1- سنخیت

2- وجوب علّی و معلولی

ب) از نظر افلاطون تعبیر «مثال خیر» برای خداوند اشاره به چیست؟

1- ذات خداوند

2- خداوند در مرتبه خلق جهان

ج) کدام فیلسوف معتقد است نگاه فیلسوفان به جهان و هستی ناظر بر واقعیت نیست بلکه ساخته ذهن آنان است؟

1- دکارت

2- آگوست کنت

د) گزارۀ «برادرم بعد از دانش‌آموختگی در رشته مهندسی، مدرسه محلّه را ساخت.» به کدام‌یک از مراتب عقل اشاره دارد؟

1- عقل بالفعل

2- عقل بالمستفاد

ه) کامل‌ترین مرجع حکمت مشایی کدام‌یک از موارد زیر است؟

1- اشارات و تنبیهات

2- الهیات شفاء

و) به اعتقاد ملاصدرا آنچه در خارج می‌یابیم، از آسمان و درخت و غیره همه مصداق ............ هستند.

1- وجود

2- ماهیت

با توجه به اسامی داخل کادر، دیدگاه‌های زیر درباره «خدا» مربوط به کدام‌یک از این فلاسفه است؟ (یک مورد اضافی است) (1/5)

الف) کار خدا هدف‌دار است و بر اساس هدف و حکمتی خاص صورت می‌گیرد.

ب) وجود خداوند عمدتاً در تجربه‌های شخصی درونی نهفته است.

ج) قبول خداوند زندگی ما را در بستری قرار می‌دهد که آن را با ارزش و با اهمیت می‌سازد.

د) تصور من از حقیقتی نامتناهی، از خودِ منِ متناهی و هیچ موجود متناهی دیگر نیست، پس این تصور از یک وجود نامتناهی است.

ه) همه موجودات و واقعیات جهان عین وابستگی و نیاز به خدا هستند و این نیازمندی، سراسر وجود آن‌ها را فراگرفته است.

و) چون که هر معلولی نیازمند علّت است؛ پس سلسله علّت‌های این جهان باید منتهی به علّتی شود که خود نیازمند علّت نیست.

هر کدام از معانی چهارگانۀ اتفاق را متناسب با گزاره‌های زیر جایگذاری کنید. (1)

(نفی وجوب علّی و معلولی - نفی سنخیت - نفی غایتمندی - حادثۀ پیش‌بینی نشده)

الف) آب‌پز شدن تخم‌مرغ در یخچال

ب) اعتقاد دموکریتوس مبنی بر پیدایش عناصر فعلی جهان بر اثر برخورد اتفاقی ذرّات سرگردان

ج) دیدن ناگهانی معلم کلاس اوّل ابتدایی در پیاده‌روی اربعین

د) عدم رشد گیاه با وجود تمامی عوامل رشد و نبود هیچ مانعی

جاهای خالی را با کلمات مناسب تکمیل کنید. (4)

الف) ماهیت و چیستی هر شیء بیان کنندۀ ............ آن شیء است.

ب) موضوعی را که نسبت به محمولِ وجود، رابطه امکانی دارد ............ گویند.

ج) ارتباط و پیوستگی میان هر شیء و منشأ آن لازمۀ اصل ............ است.

د) از نظر ابن‌سینا موجودات جهان چون ذاتاً ............ هستند، برای موجود شدن به واجب‌الوجود بالذات نیاز دارند.

ه) از نظر هراکلیتوس «کلمه و سخن» ظهور و پرتو ............ می‌باشد.

و) در بیان مراتب عقل از دیدگاه فلاسفۀ مسلمان مرحله‌ای از عقل که انسان هیچ ادراک عقلی ندارد اما آمادگی درک معقولات را دارد، عقل ............ می‌نامند.

ز) ویژگی اصلی حکمت مشاء همان صورت ............ آن و الگو گرفتن از ارسطو بود.

ح) علامه طباطبایی (ره) برای تدریس فلسفه در سطوح بالاتر و تخصصی‌تر کتاب ............ را نگاشت.

در قضیۀ «انسان شاعر است.» چرا حمل محمول بر موضوع نیاز به دلیل دارد؟ (0/5)

در قضیۀ «مربع پنج ضلعی است.» کدام‌یک از روابط سه‌گانه میان موضوع و محمول برقرار است؟ (0/5)

توماس آکوئیناس کدام برهان ابن‌سینا را در اروپا گسترش دارد؟ (0/5)

فیلسوفان مسیحی در دورۀ دوم حاکمیت کلیسا تحت تأثیر آثار کدام فیلسوفان مسلمان قرار گرفتند؟ (0/5)

چرا برخی از جریان‌های فکری در اوایل ظهور فلسفه در جهان اسلام، با فلسفه و منطق مخالفت کرده‌اند؟ (0/5)

هدف مردم در مدینۀ جاهله چیست؟ (0/5)

از نظر ابن‌سینا بهترین نظام ممکن یعنی نظام احسن چگونه تحقّق می‌یابد؟ (0/5)

عقیدۀ عرفاء را دربارۀ وحدت حقیقت وجود بنویسید. (0/5)

با توجه به ساختار و نظام فکری هر فرد (درخت اندیشه)، زندگیِ کسانی که کمتر اهل اندیشه‌ورزی هستند، چه ویژگی دارد؟ (0/5)

تفاوت دیدگاه هیوم با سایر تجربه‌گرایان را دربارۀ منشأ درک و پذیرش رابطۀ علیت بنویسید. (1)

عقل عملی را از دیدگاه ارسطو تعریف کنید و برای آن مثال بزنید. (1)

از نظر فیلسوفان مسلمان کاربرد عقل فعال چیست؟ (1)

در جغرافیای عرفانی شیخ اشراق منظور از مشرقِ جهان و مغربِ کامل جهان چیست؟ (1)

به چه دلیل فلسفۀ صدرایی را «فلسفۀ اصالت وجودی» می‌خوانند؟ (1)