حل تشریحی سوالات سؤالات امتحان نهایی درس فلسفه (2) دوازدهم خرداد 1402 - امتحان نهایی دوازدهم خرداد 1402 (انسانی)

تعیین کنید کدام عبارت صحیح و کدام‌یک غلط می‌باشد: (1/5)

الف) به عقیدۀ هیوم منشاء درک و پذیرش رابطۀ علیت، یک حالت روانی ناشی از توالی پدیده‌ها است.

ب) به نظر كانت، وجود جهان ماورای دنیای مادی، مشروط به وجود خدائی جاودان و نامتناهی است.

ج) فیلسوفان مسلمان می‌گویند ابتدا باید با خدا ارتباط معنوی برقرار کرد و بعد به اثبات عقلانی وی پرداخت.

د) عقل به‌عنوان ابزار شناخت، در ابتدای کودکی به‌صورت یک استعداد وجود دارد که باید با تربیت و تمرین به فعلیت برسد.

هـ) از نظر شیخ اشراق هر واقعیتی «نور» است، اما نه نور مطلق، بلکه درجه‌ای است از نور.

و) علامه طباطبائی روش تفسیر قرآن به قرآن را از آیت‌الله شاه آبادی آموخته بودند.

جاهای خالی را با کلمات مناسب کامل کنید: (1/5)

الف) رابطۀ موضوع و محمول در قضیۀ «دایره، دارای زاویه است»، ............ می‌باشد.

ب) از نظر دکارت، انسان اصل علیت را به‌طورِ ............ درک می‌کند.

ج) هر یک از عوامل «آشپز» و «چاقو» برای تهیۀ غذا، علتِ ............ محسوب می‌شوند.

د) امروزه، عقل در اروپا، به عقلِ ............ تقلیل پیدا کرده است.

هـ) از دیدگاه فارابی، مهم‌ترین تفاوت مدینۀ فاضله با مدینۀ جاهله، در ............ آن است.

و) سهروردی در کتاب «حکمه الاشراق»، از شیوۀ ............ فراتر رفته و حکمت اشراقی را پایه‌گذاری می‌کند.

گزینۀ مناسب را انتخاب کنید: (1)

الف) در کدام قضیه، محمول از اجزاء ذاتی موضوع است؟

۱- آهن، فلز است.

۲- آب، شور است.

ب) کدام تصویر، نشان‌دهندۀ «واجب‌الوجود بالغیر» است؟

1-

2-

ج) نظریات فارابی در «فلسفۀ سیاست»، به دیدگاه کدام فیلسوف نزدیک‌تر است؟

۱- ارسطو

۲- افلاطون

د) از نظر سهروردی، عالمی که آمیخته به نور و ظلمت است چه نام دارد؟

۱- مغرب وُسطی

۲- مغرب کامل

هر یک از موضوعات زیر را به لحاظ، «واجب‌الوجود، ممكن‌‌الوجود يا ممتنع‌الوجود» بودن مشخص کنید. (0/5)

هر یک از گزاره‌های زیر حاصل کدام فعالیت عقل است؟ (عقل نظری، عقل عملی) (0/5)

الف) انسان باید به حقوق دیگران احترام بگذارد.

ب) هر جسمی دارای سه بُعد است.

هر یک از مطالب مرتبط با ستون سمت راست را از ستون سمت چپ انتخاب کرده و در مقابل آن بنویسید. (1)

از نظر فیلسوفان مسلمان، انسان بعد از درک کدام اصل، در می‌یابد که پدیده‌ها خود به خود به وجود نمی‌آیند؟ (0/5)

هنگامی که راننده‌ای، خودروی بدون نقص را روشن کرده و هدایت می‌کند این عملِ او بر مبنای پذیرش کدام‌یک از لوازم علیّت است؟ (0/5)  

دو فیلسوف غربی دورۀ جدید اروپا که از تجربه‌های معنوی درونی، برای باور به وجود خداوند استفاده کردند را نام ببرید. (0/5)

هر یک از موارد زیر با کدام مرتبه از مراتب عقل انسان مطابقت دارد؟ (0/75)

الف) درک این امر که یک چیز نمی‌تواند هم باشد و هم نباشد.

ب) تسلط بر دانش‌های کسب شده و استفاده از آن‌ها.

ج) کسب دانش‌های جدید با تمرین و تکرار.

از نظر فیلسوفان مسلمان، عالی‌ترین مرتبۀ شهود چه نام دارد و مختص چه کسانی است؟ (0/5)

سه مورد از عوامل زمینه‌ساز حیات عقلی که در قرآن کریم و رفتار و گفتار رسول خدا (ص) مشاهده می‌شود را بنویسید. (0/75)

سفر عرفانی «از حق به‌سوی خلق همراه با حق»، با کدام مبحثِ کتاب اسفار ملاصدرا تطبیق می‌کند؟ (0/5)

از دیدگاه ابن‌سینا، وقتی می‌گوییم «آب و وجود دو مفهوم از یک موجود هستند.» به چه معنا می‌باشد؟ توضیح دهید. (0/75)

به لحاظ عقلی و فلسفی، قبول غایت برای اشیا و پدیده‌های جهان، در چه صورت امکان‌پذیر است؟ توضیح دهید. (0/75)

برهانِ «درجات کمال» ارسطو را در قالب دو مقدمه و یک نتیجه بنویسید. (0/75)

از نظر فارابی چرا تسلسل علل نامتناهی محال است؟ توضیح دهید. (0/75)

جایگاه عقل را در دورۀ «اول» و «دوم» حاکمیت کلیسا و مسیحیت در اروپا، با یکدیگر مقایسه کنید. (1/25)

نظر «فرانسیس بیکن» را دربارۀ اعتبار حس و عقل توضیح دهید. (0/75)

به چه دلیل برخی جریان‌های فکری در جهان اسلام، در عین پذیرش عقل، دایرۀ اعتبار و کارآمدی آن را محدود می‌کردند؟ توضیح دهید. (0/75)

از نظر فیلسوفان مسلمان، تمام ادراک‌ها و دانش‌های انسان به کمک کدام‌یک از عقولِ عالم عقل حاصل می‌شود؟ شرح دهید. (1)

با توجه به آیۀ شریفۀ «اِنَّما یخشی الله مِن عباده العلماء»، توضیح دهید که به نظر ابن‌سینا، چگونه طبیعت‌شناسی می‌تواند دانشمند و محقق را به خشوع و خشیت در پیشگاه حق تعالی برساند؟ (1)

با بیان نظر ملاصدرا و میرداماد در زمینۀ مبحث «اصالت وجود و اصالت ماهیت» تفاوت دیدگاه آن دو را شرح دهید. (1/5)

سبک زندگی افرادی که به نظام فکری سالم و استواری دست یافته‌اند را توصیف کنید. (0/75)