حل تشریحی سوالات سؤالات امتحان نهایی درس زیستشناسی (3) دوازدهم شهریور 1403 - امتحان نهایی شهریور 1403
سوالات سؤالات امتحان نهایی درس زیستشناسی (3) دوازدهم شهریور 1403
24 سوالدرستی یا نادرستی هر یک از عبارتهای زیر را بدون ذکر دلیل مشخص کنید. (2)
الف) مشاهدات و تحقیقات چارگاف نشان داد که مقدار آدنین در هر رشتۀ دنا یا مقدار تیمین برابر است.
ب) بر اساس مطالب کتاب درسی، توالی راهانداز رونویسی نمیشود.
ج) در علم زیستشناسی، به هر یک از ویژگیهای یک جاندار صفت میگویند.
د) دست انسان و بالۀ دلفین مثالهایی از ساختارهای آنالوگ هستند.
هـ) اولین مرحله از تنفس یاختهای هوازی و تخمیر در مادۀ زمینۀ سیتوپلاسم رخ میدهد.
و) در برگ گیاهان تکلپه، یاختههای غلاف آوندی سبزدیسه (کلروپلاست) ندارند.
ز) ژندرمانی یعنی قرار دادن نسخه سالم یک ژن در یاختههای فردی که نسخه ناقص آن ژن را خارج کردهاند.
ح) دانستن دربارۀ چگونگی زادآوری یک حشره آفت، میتواند به یافتن راههایی برای مبارزه با آن منجر شود.
در هر یک از عبارتهای زیر جای خالی را با کلمات مناسب کامل کنید. (2)
الف) در آزمایش مزلسون و استال، دنای باکتریهای اولیه پس از گریز دادن، چگالی ............ داشت.
ب) در فرایند ترجمه، اولین آمینواسید متیونین موجود در رشتۀ پپتیدی در حال ساخت دارای گروه ............ آزاد است.
ج) اگر پدر و مادری با گروه خونی Rh مثبت صاحب فرزندی با گروه خونی Rh منفی شوند، والدین برای این صفت ............ هستند.
د) اگر در جمعیتی فراوانی نسبی دگرهها یا ............ از نسلی به نسل دیگر ثابت باشد، جمعیت در حال تعادل ژنی است.
هـ) بخش آنزیمی پروتئین ATPساز در ............ راکیزه (میتوکندری) قرار دارد.
و) تکیاختهای ............ در غیاب نور سبزدیسههای خود را از دست میدهد.
ز) برای اتصال دنای جداسازی شده به دیسک، آنزیم لیگاز پیوند ............ بین دو انتهای مکمل را ایجاد میکند.
ح) رفتارهای سازگارکننده با سازوکار ............، برگزیده میشوند.
برای کامل کردن هر یک از عبارتهای زیر، از بین کلمات داخل پرانتز، کلمۀ مناسب را انتخاب کنید. (2)
الف) آنزیم روبیسکو یکی از آنزیمهای (درونیاخته - غشایی) در بعضی از یاختههای گیاهی است.
ب) در فرایند ترجمه از روی اطلاعات (رنای پیک - رنای ناقل) برای ساخت پلیپپتید استفاده میشود.
ج) در گروه خونی ABO، گروه خونی (O-A) تنها یک ژننمود یا ژنوتیپ دارد.
د) ششمین آمینواسید از زنجیرۀ بتای هموگلوبین در بیماران کمخونی ناشی از گویچههای قرمز داسی شکل، (والین - گلونامیکاسید) است.
هـ) در تنفس یاختهای هوازی، هر چه چینخوردگی غشای داخلی راکیزه بیشتر باشد تولید ATP (بیشتر - کمتر) میشود.
و) در چرخۀ کالوین با قندی (پنج کربنی دوفسفاته - پنج کربنی تک فسفاته) ترکیب میشود.
ز) در تولید پروتئینهای انسانی با استفاده از دامهای تراژنی، دیسک یا پلازمید ناقل مورد استفاده فاقد (جایگاه شروع همانندسازی - ژن مقاومت به پادزیست) است.
ح) غذای خفاشهای خونآشام، خون (گاو - خرگوش) است.
در یکی از آزمایشهای ایوری از آنزیم تخریبکنندۀ چهار گروه از مواد آلی استفاده شد. در ظرفی که حاوی آنزیم تخریب کنندۀ کربوهیدراتها است، نتیجه چه بود؟ (0/5)
دربارۀ همانندسازی به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (0/5)
الف) دوراهیهای همانندسازی در یاختۀ موش بیشتر است یا اشرشیاکلای؟
ب) در کدام بخش از یاختۀ انسان، قبل از همانندسازی، جداسازی هیستونها از فامینه (کروماتین) دیده میشود؟
چرا همۀ آنزیمها ساختار اول پروتئینها را ندارند؟ (0/25)
اگر بخواهیم آنزیمهای موجود در یک مادۀ غذایی را کاملاً غیرفعال کنیم، آن را بجوشانیم یا منجمد کنیم؟ چرا؟ (0/5)
در مورد مولکول نشان داده شدۀ زیر به پرسشها پاسخ دهید. (0/5)
الف) این مولکول در هستۀ یوکاریوتها توسط کدام آنزیم رنابسپاراز (RNA پلیمراز) رونویسی میشود؟
ب) از بین شمارۀ (1) و (2) کدامیک در انواع این مولکول متفاوت میباشد؟
در چه صورت راهاندازهای مربوط به دو ژن کنار یکدیگر قرار میگیرند؟ (0/5)
در مورد تنظیم بیان ژن به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (0/75)
الف) اهمیت تنظیم بیان ژن را بنویسید. (دو مورد)
ب) افزایش طول عمر رنای پیک (mRNA) چه تأثیری در میزان تولید محصول دارد؟
مردی فاقد آنزیم تجزیۀ فنیلآلانین و کربوهیدراتهای گروه خونی میباشد با زنی سالم از نظر فنیلکتونوری و گروه خونی B ازدواج کرده است. اگر فرزند این خانواده فاقد آنزیم تجزیۀ فنیلآلانین باشد، به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (با فرض اینکه A: دگرۀ سالم و a: دگرۀ بیمار باشد) (1)
الف) ژننمود (ژنوتیپ) مادر از نظر بیماری فنیلکتونوری) را بنویسید.
ب) در چه صورت تمام فرزندان این خانواده گروه خونی B دارند؟
ج) دگرههای گروه خونی ABO بر روی کدام کروموزوم قرار گرفته است؟
در مورد انتقال اطلاعات در نسلها به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (0/75)
الف) انواع ژننمودهای مردان برای هموفیلی را بنویسید.
ب) در مورد صفت رنگ نوعی ذرت، ژننمود AAbbCC به رنگ قرمز نزدیک است یا سفید؟
در مورد تغییر در مادۀ وراثتی به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (1)
الف) کدام نوع از ناهنجاریهای ساختاری در فامتنها (کروموزومها)، نمیتواند در یاختههای تکلاد (هاپلوئید) رخ دهد؟
ب) در کدامیک از عوامل بر هم زنندۀ تعادل در جمعیت، حوادثی نظیر زلزله و سیل و نظایر آن نقش دارند؟
ج) چرا گیاه گل مغربی چارلاد (تتراپلوئید) (4n) به گونۀ جدید تعلق دارد؟
با توجه به شکل زیر، در صورت رخ دادن پدیدۀ چلیپاییشدن (کراسینگاور) بین فامینکهای (کروماتیدهای) غیرخواهریِ حاوی دگرههای E و e، گامتهای نوترکیب دارای چه دگرههایی خواهند بود؟ (0/5)
دو ترکیب موجود در دود سیگار که باعث ایجاد جهش و توقف انتقال الکترون در راکیزه میشوند را به ترتیب نام ببرید. (0/5)
در مورد تنفس یاختهای به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (1)
الف) بر اساس شکل کتاب درسی، در طی مراحل قندکافت (گلیکولیز)، کدام مولکول حاصل از تجزیۀ گلوکز اکسید میشود؟
ب) اولین کربن دیاکسید در کدام مرحله آزاد میشود؟
ج) در اولین مرحله از چرخۀ کربس، کدام بخش از استیل کوآنزیم A در واکنش شرکت نمیکند؟
د) تراکم پروتون در کدام بخش از راکیزه بیشتر است؟
در مورد تخمیر در یاختههای انسانی به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (0/5)
الف) در ماهیچههای اسکلتی در فعالیت شدید، چه نوع تخمیری میتواند صورت گیرد؟
ب) در چه شرایطی این تخمیر انجام میشود؟
چگونه میتوان میزان فتوسنتز را در گیاهان اندازهگیری کرد؟ (دو مورد) (0/5)
اگر شکل زیر مربوط به فتوسنتز 2 باشد، به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (0/5)
الف) شماره (1) کمبود الکترونی خود را از کجا جبران میکند؟
ب) در کدام قسمت (3 یا 2) انتقال انرژی صورت میگیرد؟
در مورد فتوسنتز در شرایط دشوار به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (0/75)
الف) چه زمانی وضعیت برای فعالیت اکسیژنازی آنزیم روبیسکو مساعد میشود؟
ب) در فتوسنتز کدام گیاهان، اسید سهکربنی بین یاختههای برگ جابهجا میشود؟
در رابطه با مهندسی ژنتیک به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (1)
الف) دو ناقل همسانهسازی را نام ببرید.
ب) اولین مرحله در تولید گیاهان زراعی تراژنی را بنویسید.
در مورد فناوری مهندسی پروتئین و بافت به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (0/75)
الف) در کدامیک از روشهای ساخته شدن اینترفرون، مولکول حاصل پایدارتر میشود؟
ب) اگر بخواهیم یاختۀ ماهیچهای را تکثیر کنیم، منابع یاختهای مورد استفاده که سرعت تکثیر بالا دارند را بنویسید.
برای هر یک از موارد زیر دلیل علمی بنویسید. (1/25)
الف) شیر پس از مدتی میآموزد که از حلقۀ آتش در سیرک بپرد.
ب) شامپانزهها از تکههای چوب یا سنگ به شکل سندان و چکش استفاده میکنند.
ج) دم بلند و زینتی طاووس نر احتمال بقای آن را کاهش میدهد. (دو مورد)
د) سارهایی که تجربۀ مهاجرت دارند بهتر از آنهایی که برای نخستین بار مهاجرت میکنند، مسیر مهاجرت را تشخیص میدهند.
در هر یک از موارد زیر روش ارتباط جانوران با یکدیگر را بیان کنید. (0/5)
الف) جوجۀ کاکایی با والد خود
ب) جیرجیرک