حل تشریحی سوالات سؤالات امتحان نهایی درس زیستشناسی (3) دوازدهم خرداد 1401 - امتحان نهایی دوازدهم خرداد 1401 (تجربی)
سوالات سؤالات امتحان نهایی درس زیستشناسی (3) دوازدهم خرداد 1401
23 سوالدرستی یا نادرستی هر یک از عبارتهای زیر را بدون ذکر دلیل مشخص کنید. (1/25)
الف) از نتایج آزمایشهای گریفیت ماهیت مادۀ وراثتی و چگونگی انتقال آن به یاختۀ دیگری مشخص شد.
ب) در تشکیل پیوند فسفودی استر، فسفات یک نوکلئوتید به گروه هیدروکسیل (OH) از قند مربوط به نوکلئوتید دیگر متصل میشود.
ج) رنای ناقل [tRNA]، تاخوردگیهای مجددی پیدا میکند که ساختار سهبعدی را بهوجود میآورد.
د) صفات چندجایگاهی رخنمودهای [فنوتیپهای] پیوستهای دارند.
هـ) در مولکول پیشانسولین، زنجیره B نسبت به زنجیره A به سر کربوکسیل نزدیکتر است.
در هر یک از عبارتهای زیر جای خالی را با کلمات مناسب کامل کنید. (1)
الف) آمیزش موفقیتآمیز، آمیزشی است که به تولید زادههای ............ و زایا منجر میشود.
ب) در مولکول ATP، باز آلی آدنین و قند پنج کربنۀ ریبوز را با هم ............ مینامند.
ج) آنزیمهای برشدهنده در باکتریها وجود دارند و قسمتی از سامانۀ ............ آنها محسوب میشوند.
د) یکی از رفتارهای زادآوری (تولیدمثل)، ............ است که در این رفتار طاووس ماده، رنگ درخشان و لکههای چشم مانند دم طاووس نر را بررسی میکند.
برای کامل کردن هر یک از عبارتهای زیر، از بین کلمات داخل پرانتز، کلمۀ مناسب را انتخاب کنید. (1/25)
الف) در پروکاریوتها (یک نوع / انواع) رنابسپار از [RNA پلیمراز]، وظیفه ساختن انواع رنا را بر عهده دارد.
ب) رمزه [کدون] (UAG / AUG) هیچ آمینواسیدی را رمز نمیکند.
ج) در تنظیم منفی رونویسی در باکتری اشرشیاکلی، مانع پیشروی رنابسپاراز، نوعی پروتئین به نام (مهارکننده / عوامل رونویسی) است.
د) با کمک رخنمود، میتوان ژننمود [ژنوتیپ] (گروه خونی O منفی / گروه خونی A منفی) را مشخص کرد.
هـ) مولکول انسولین فعال از (یک / دو) زنجیرۀ پلیپپتیدی به نامهای A و B تشکیل شده است که به یکدیگر متصل هستند.
در ارتباط با همانندسازی دنا [DNA] به پرسشها پاسخ دهید. (1/5)
الف) مزلسون و استال برای نشانهگذاری دنا از چه نوکلئوتیدهایی استفاده کردند؟
ب) در هنگام اضافه شدن هر نوکلئوتید به انتهای رشته پلینوکلئوتید در حال تشکیل، چه تغییراتی در تعداد گروه فسفات ایجاد میشود؟
ج) به چه علت در یوکاریوتها، آغاز همانندسازی در چندین نقطه در هر فامتن [کروموزوم] انجام میشود؟
در مورد ساختار و فعالیت آنزیمها به پرسشها پاسخ دهید. (0/75)
الف) تصویر مقابل طرز عمل آنزیم را در کدام نوع از واکنشهای سوختوسازی نشان میدهد؟
ب) بین مسئله تب بالا و فعالیت آنزیمها چه ارتباطی وجود دارد؟
رشته رنایی که از روی رشتۀ الگوی دنا ساخته شده است با رشته رمزگذار چه تفاوتی میتواند داشته باشد؟ (0/5)
هر یک از موارد زیر به کدام مرحله از فرایند ترجمه اشاره دارد؟ (0/5)
الف) در این مرحله فقط جایگاه P در رناتن [ریبوزوم]، محل قرارگیری رنای ناقلِ دارای آمینواسید است.
ب) در این مرحله جایگاه A توسط پروتئینهایی به نام عوامل آزادکننده اشغال میشود.
در شکل مقابل طرحی ساده از رناتنهایی که چند رنای در حال رونویسی را ترجمه میکنند، نشان داده شده است. (0/5)
الف) کدام جهت، جهت رونویسی را به درستی نشان میدهد؟ (الف یا ب)
ب) کدام آنزیم با شمارۀ (۱) مشخص شده است؟
با توجه به صفت گروههای خونی پاسخ دهید. (0/5)
الف) گروه خونی فردی که Dd است، چیست؟
ب) رابطۀ بین دگرههای [آللهای] A و B نسبت به یکدیگر چگونه است؟
مردی هموفیل قصد دارد با زنی ازدواج کند که سالم است و ناقل هم نیست. زن میخواهد بداند آیا ممکن است فرزند حاصل از این ازدواج، هموفیل باشد؟ (ذکر ژننمودهای تمام افراد خانواده الزامی است.) (1)
در بیماری کمخونی ناشی از گویچههای قرمز داسیشکل: (1)
الف) دانشمندان با مقایسۀ آمینواسیدهای هموگلوبینهای سالم و تغییر شکلیافته، تفاوت این دو پروتئین را در کدام آمینواسیدها یافتند؟ (نام آمینواسیدها را ذکر کنید.)
ب) گویچههای قرمز افرادی با ژن نمود ناخالص چه هنگامی داسیشکل میشوند؟
در چه صورت طول یک رشتۀ پلیپپتیدی ممکن است افزایش یابد؟ (0/5)
اصطلاحات زیر را تعریف کنید. (1)
الف) صفت وابسته به جنس
ب) خزانۀ ژنی جمعیت
در مورد تأمین انرژی به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (1)
الف) در قندکافت [گلیکولیز]، از گلوکز و ATP، چه قندی ایجاد میشود؟
ب) ساخته شدن ATP در قندکافت با کدام روش انجام میشود؟
ج) در اکسایش پیرووات، در هنگام تشکیل بنیان استیل کدام مولکول حامل الکترون بهوجود میآید؟
شکل مقابل مربوط به زنجیرۀ انتقال الکترون در راکیزه [میتوکندری] است. (0/75)
الف) پروتونها (یونهای ) در چند محل از زنجیرۀ انتقال الکترون پمپ میشوند؟
ب) مجموعه پروتئینی که با شماره 1 مشخص شده است، چیست؟
ج) شماره 2 مربوط به کدامیک از فضاهای راکیزه است؟
در ارتباط با فرایند تخمیر به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (0/5)
الف) در تخمیر الکلی، پیرووات حاصل از قندکافت، چگونه به اتانال تبدیل میشود؟
ب) گیرندۀ الکترونهای NADH در تخمیر لاکتیکی چه مولکولی است؟
در مورد برگ، ساختار تخصص یافته برای فتوسنتز به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (1)
الف) در برگ گیاهان دولپه، نحوه قرار گرفتن یاختههای پارانشیمی نردهای چگونه است؟
ب) چرا سبزدیسه [کلروپلاست] میتواند بعضی پروتئینهای مورد نیاز خود را بسازد؟
با توجه به واکنشهای فتوسنتزی پاسخ دهید. (0/75)
الف) محل انجام چرخۀ کالوین در کدام بخش سبزدیسه است؟
ب) قندهای سهکربنی حاصل از چرخۀ کالوین، علاوه بر ساخت گلوکز و ترکیبات آلی دیگر، در چه مورد دیگری به مصرف میرسند؟
هر یک از موارد زیر به تثبیت کربن در کدام گروه از گیاهان اشاره دارد؟ (0/75)
الف) تثبیت کربن در این گروه از گیاهان فقط با چرخۀ کالوین انجام میشود.
ب) در این گروه از گیاهان، در یاختههای میانبرگ، با اسیدی سه کربنه ترکیب شده و اسیدی چهار کربنه را ایجاد میکند.
ج) در این گروه از گیاهان تثبیت کربن در زمانهای متفاوت انجام میشود.
دربارۀ مهندسی ژنتیک به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (1)
الف) توالی جایگاه تشخیص آنزیم دارای چند جفت نوکلئوتید است؟
ب) در اتصال قطعۀ دنا به دیسک [پلازمید]، بهتر است از چه دیسکی استفاده شود؟
ج) چگونه میتوان هنگام وارد کردن دنای نوترکیب به باکتری، منافذی را در دیوارۀ باکتری ایجاد کرد؟
چگونه میتوان فعالیت ضد ویروسی اینترفرون ساخته شده به کمک مهندسی پروتئین را به اندازۀ پروتئین طبیعی افزایش داد؟ (0/75)
هر یک از رفتارهای جانوری زیر به کدام نوع از انواع یادگیری مربوط است؟ (0/75)
الف) شقایق دریایی با حرکت مداوم آب، بازوهای خود را منقبض نمیکند.
ب) کلاغ هر بار بخشی از نخ را با منقار خود بالا میکشد و پنجۀ پای خود را روی آن قرار داده و سرانجام به گوشت دست پیدا میکند.
ج) برههایی که مادر خود را از دست دادهاند به دنبال پرورشدهندۀ خود به راه افتاده و تمایلی برای ارتباط با گوسفندهای دیگر نشان نمیدهند.
در ارتباط با رفتارهای جانوری پاسخ دهید. (1/5)
الف) رفتار قمری خانگی در زادآوری به کدام شکل از نظام جفتگیری اشاره دارد؟
ب) دو مورد از فایدههای قلمروخواهی جانوران را بنویسید.
ج) جانورانی که در جاهای به شدت گرم مانند بیابان زندگی میکنند در پاسخ به نبود غذا یا دورۀ خشکسالی، چه رفتاری را انجام میدهند؟
د) در زندگی گروهی، برقراری ارتباط زنبور یابندۀ غذا چه مزیتی برای زنبورهای کارگر دارد؟