حل تشریحی سوالات سؤالات امتحان نهایی درس زیستشناسی (3) دوازدهم خرداد 1400 - امتحان نهایی دوازدهم خرداد 1400 (تجربی)
سوالات سؤالات امتحان نهایی درس زیستشناسی (3) دوازدهم خرداد 1400
23 سوالدرستی یا نادرستی هر یک از عبارتهای زیر را بدون ذکر دلیل مشخص کنید. (1/5)
الف) هورمونها، پیامهای بین یاختهای را در بدن جانوران ردوبدل میکند.
ب) به تعداد انواع رمزهها، پادرمزه وجود دارد.
ج) جایگاه ژنی گروه خونی Rh، در فامتن (کروموزوم) شماره 9 است.
د) برای آنکه جمعیتی در حال تعادل باشد، لازم است آمیزشها در آن غیرتصادفی باشند.
هـ) اولین مرحلۀ تنفس یاختهای، قندکافت و به معنی تجزیه گلوکز است.
و) در رکود تابستانی سوختوساز جانور کاهش پیدا میکند.
در هر یک از عبارتهای زیر جای خالی را با کلمات مناسب کامل کنید. (2)
الف) پیوند اشتراکی بین آمینواسیدها را پیوند ............ میگویند.
ب) رمزه UAG هیچ آمینواسیدی را رمز نمیکند و به آن ............ میگویند.
ج) رابطۀ بین دگره A و B در گروه خوئی ABO، رابطۀ ........... است.
د) منظور از آمیزش موفقیتآمیز آمیزشی است که به تولید زادههای زیستا و ............ منجر میشود.
هـ) یکی از روشهای ساخته شدن ATP، ............ است که در سبزدیسه انجام میشود.
و) فتوسیستمها در غشای تیلاکوئید قرار دارند و با مولکولهایی به نام ............ به هم مرتبط میشوند.
ز) برای درمان موفقیتآمیز یک بیماری، ............ و شناخت دقیق آن بسیار مهم است.
ح) موازنه بین محتوای انرژی غذا و هزینۀ بهدست آوردن آن، ............ نام دارد.
از بین کلمات داخل پرانتز، گزینۀ مناسب را انتخاب کنید. (2)
الف) دنا [DNA] در راکیزه [میتوکندری] به حالت (حلقوی - خطی) است.
ب) اتصال بعضی رناهای کوچک مکمل به رنای (پیک - ناقل) مثالی از تنظیم بیان ژن، پس از رونویسی است.
ج) در میان انسانها، صفت Rh صفتی (پیوسته - گسسته) است.
د) پیدایش گیاهان چندلادی [پلیپلوئیدی]، مثال خوبی از گونهزایی (هممیهنی - دگرمیهنی) است.
هـ) پیروات حاصل از قندکافت از طریق (انتقال فعال - انتشار تسهیل شده) وارد راکیزه [میتوکندری] میشود.
و) در چرخۀ کالوین، افزودن به مولکول 5 کربنی توسط آنزیم (ریبولوزبیس فسفات - روبیسکو) صورت میگیرد.
ز) برای تولید واکسن نوترکیب ضد هپاتیت B، ژن مربوط به آنتیژن سطحی عامل بیماریزا، به یک باکتری یا ویروس (بیماریزا – غیربیماریزا) منتقل میشود.
ح) در رفتارشناسی با دیدگاه انتخاب طبیعی، پژوهشگران برای پاسخ به پرسش (چرایی - چگونگی) رفتارها، پژوهش میکنند.
برای هر یک از گزینههای زیر دلیلی علمی بنویسید. (2)
الف) قطر مولکول دنا در سراسر آن یکسان است.
ب) آرسنیک مانع فعالیت آنزیم میشود.
ج) در فرایند رونویسی به رشته مکمل رشتۀ الگو در مولکول دنا، رشتۀ رمزگذار گفته میشود.
د) انگل مالاریا در گلبولهای قرمز افراد با ژننمود میمیرد.
هـ) اینترفرون ساخته شده با روش مهندسی ژنتیک، فعالیتی بسیار کمتر از اینترفرون طبیعی دارد.
قند مولکول دنا (DNA) و رنا (RNA) را با یکدیگر مقایسه کنید. (دو مورد) (0/5)
در کدام طرح همانندسازی، هر دو رشتۀ دنای قبلی (اولیه) بهصورت دستنخورده باقی میماند و وارد یکی از یاختههای حاصل از تقسیم میشوند؟ (0/25)
الف) شکل روبهرو همانندسازی دنا (DNA) را نشان میدهد. علامت سؤال چه آنزیمی را نشان میدهد؟ (0/25)
ب) شکل روبهرو، کدام مرحله از ترجمه را نشان میدهد؟ (0/25)
هر یک از آنزیمهای جدول زیر، وظیفۀ ساخت کدام نوع از رنا را به عهده دارد؟ (0/5)
نوع رنا | آنزیمی که وظیفۀ ساخت این مولکول را دارد. |
یا رنای رناتنی | رنابسپاراز 1 |
الف: ............ | رنابسپاراز 2 |
ب: ............ | رنابسپاراز 3 |
در مورد تنظیم بیان ژن در باکتری اشرشیاکلای به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (0/5)
الف) در تنظیم منفی، چه پروتئینی مانع پیشرَوی رنابسپاراز میشود؟
ب) در تنظیم مثبت، چه عاملی سبب میشود که فعالکننده به جایگاه خود بچسبد؟
اصطلاحات زیر را تعریف کنید. (1)
الف) صفت در علم ژنشناسی
ب) جهش
رابطه بین دگرههای رنگ گل میمونی چه نوع رابطهای است؟ (0/25)
مردی هموفیل با زنی که سالم است و ناقل هم نیست ازدواج میکند ژننمود و رخنمود فرزندان این خانواده را با رسم مربع پانت نشان دهید. (رسم مربع پانت الزامی است.) (1)
در این پرسش عبارتهایی در مورد انواع جهش آورده شده است. عبارتهای مرتبط به هم را در دو ستون مشخص کنید. (2 مورد در ستون "ب" اضافه است.) (0/5)
ستون "الف" | ستون "ب" |
الف) در این نوع جهش رمز یک آمینواسید به رمز دیگر همان آمینواسید تبدیل میشود. | 1- جابهجایی |
ب) در این نوع جهش قسمتی از یک فامتن به فامتن غيرهمتا منتقل میشود. | 2- مضاعفشدگی |
| 3- خاموش |
| 4- بیمعنا |
گونهزایی هممیهنی و دگرمیهنی را از نظر جدایی جغرافیایی با یکدیگر مقایسه کنید. (0/5)
به سؤالات زیر در رابطه با تأمین انرژی از ماده پاسخ دهید. (0/75)
الف) با افزوده شدن یک فسفات به آدنوزین چه مولکولی تشکیل میشود؟
ب) انرژی حاصل از تجزیۀ مولکول گلوکز در قندکافت و چرخۀ کربس، صرف ساخته شدن کدام ملکولهای حامل الکترون میشود؟
به سؤالات زیر در رابطه با زنجیرۀ انتقال الکترون در راکیزه (میتوکندری) پاسخ دهید. (0/5)
الف) يونهای اکسید ایجاد شده در این زنجیره برای تشکیل چه مولکولی استفاده میشوند؟
ب) پروتونهای فضای بین دو غشا راکیزه، توسط چه پروتئینی به بخش داخلی راکیزه برمیگردند؟
در فرآیند تخمیر الکلی، اتانول چگونه از اتانال ایجاد میشود؟ (0/5)
در رابطه با آزمایشی که برای بررسی این فرض انجام شد که، "همۀ طول موجهای نور مرئی به یک اندازه در فتوسنتز نقش دارند"، به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (0/5)
الف) نام جلبک رشتهای که در این آزمایش مورد استفاده قرار میگیرد چیست؟
ب) از این آزمایش میتوان نتیجه گرفت که رنگیزه اصلی در فتوسنتز چیست؟
در مورد فتوسنتز به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (1/5)
الف) منشاء پروتونهای موجود در فضای درون تیلاکوئید از کجاست؟
ب) گیاهان برای جلوگیری از هدر رفتن آب در دمای بالا و نور شدید، چه سازشی دارند؟
ج) یاختههای غلاف آوندی، در گیاهان و گیاهان چه تفاوتی باهم دارند؟
در مورد مراحل مهندسی ژنتیک به سؤالات زیر پاسخ دهید. (1)
الف) هنگام برش دنا توسط آنزیم ، پیوند فسفودیاستر بین کدام نوکلئوتیدها (در جایگاه تشخیص آنزیم) شکسته میشود؟
ب) برای اتصال دنای مورد نظر (ژن خارجی) به دیسک، از چه آنزیمی استفاده میشود؟
ج) از باکتریهایی که دارای دنای خارجی هستند، چه استفادهای میشود؟
چگونه پیشهورمون (پیشانسولین)، به هورمون فعال (انسولین) تبدیل میشود؟ (0/5)
انواع یادگیری در مثالهای زیر را بنوسید. (0/5)
الف) پرندگان به حضور مداوم مترسک در مزرعه پاسخ نمیدهند.
ب) شامپانزهها از تکههای چوب یا سنگ به شکل سندان یا چکش استفاده میکنند تا پوستۀ سخت میوهها را بشکنند.
در مورد رفتارهای جانوران به پرسشهای زیر پاسخ دهید. (1/25)
الف) در رفتار نقشپذیری جوجه غازها، عامل شناخت جسم، بهعنوان مادر چیست؟
ب) چرا در نوعی جیرجیرک، جانور نر، جفت خود را انتخاب میکند؟
ج) چگونه زنبورهای کارگر داخل کندو، از فاصلۀ تقریبی منبع غذایی تا کندو مطلع میگردند؟